Achtergronden, feiten & statistieken

Bulktransport van vinnen – eenvoudig te verbergen

Groothandel met haaienvinnen is in Europa volgens de huidige wetgeving toegestaan – zolang het niet met de 12 haaiensoorten die door CITES beschermd worden is. Bij de handel in hele haaienlichamen kunnen deze beschermde haaiensoorten nog steeds relatief gemakkelijk worden geïdentificeerd, maar als er alleen haaienvinnen worden vervoerd, staan zelfs deskundigen vaak voor een raadsel. Een van de redenen hiervoor is dat de vorm en de kleur van de vinnen tijdens het droogproces veranderen en dat de verhoudingen van het bijbehorende haaienlichaam ontbreken. Bovendien zijn de verhandelde vinnen meestal een mengsel van verschillende leeftijdsgroepen. Dit maakt identificatie lastig, omdat de belangrijke kenmerken bij jonge haaien vaak nog niet zo opvallend zijn.

De inbeslagname van drie ton haaienvinnen op de luchthaven van Frankfurt in het voorjaar van 2018[1] is een voorbeeld van hoe gemakkelijk de illegale handel in beschermde haaiensoorten op deze manier kan worden gevoerd. Onder de vinnen, die via Europa van Mexico naar Hongkong zouden worden geëxporteerd, bevonden zich ook verschillende beschermde CITES-soorten. Sommige van deze soorten kunnen worden geïdentificeerd aan de hand van unieke vinkarakteristieken, die ook worden gefaciliteerd door speciale programma’s zoals de iSharkFin-software van de FAO[2]. Veel soorten kunnen echter niet meer op deze manier worden geidentificeerd en er moet in dat geval gebruik worden gemaakt van complexe DNA-methoden.

Uit een wetenschappelijke studie uit 2018 blijkt ook dat de vinnen van veel soorten die op de CITES-lijst staan nog steeds worden verhandeld, vaak zonder de nodige documentatie. Door middel van DNA-analyse zijn de haaienvinnen, die in Hongkong worden verkocht, onderzocht en voor het grootste deel geïdentificeerd als beschermde soorten [3]. Hong Kong is de belangrijkste hub voor haaienvinnen.

De uitbreiding van de verordening “Fins Naturally Attached” vereenvoudigd de identificatie van haaien voor import en export en voorkomt de illegale handel van beschermde soorten. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat veel van de verhandelde haaienvinnen door middel van vinnen zijn verkregen. Deze praktijk zal worden belemmerd door een uitbreiding van de verordening en de handel in haaien als geheel zou aanzienlijk minder aantrekkelijk worden.

[1] SHARKPROJECT specifies and archives confiscated shark fins, 2018.https://www.sharkproject.org/sharkproject-spezifiziert-und-archiviert-beschlagnahmte-haiflossen/
[2] Food and Agriculture Organization of the United Nations: SharkFin Guide: identifying sharks for their fins
[3] Cardeñosa, D. et al., 2018. CITES-listed sharks remain among the top species in the contemporary fin trade. Conservation Letters, 07

Identificatie van de vinnen – een complexe DNA-procedure

De identificatie van haaienvinnen bij import en export is belangrijk voor het opsporen van illegale handel en eventuele strafrechtelijke maatregelen. Deskundigen kunnen daarbij helpen[1], maar in veel gevallen kan de soort alleen duidelijk worden bepaald door middel van DNA-analyse. De methode die bekend staat als DNA-streepjescodering werkt op dezelfde manier als genetische vingerafdrukken in de criminologie: het DNA van haaienvinnen wordt geïsoleerd, verwerkt en gesequenceerd. Vervolgens worden individuele genensegmenten vergeleken met een database en kunnen de haaienvinnen aan hun soort worden toegekend op basis van soortspecifieke genetische kenmerken[2]. Deze methode heeft bewezen dat veel haaien- en roggensoorten die als bedreigd zijn geclassificeerd nog steeds op de internationale markt verkrijgbaar zijn[3] en dat Britse Fish & Chips producten haaienvlees bevatten[4], inclusief bedreigde soorten.

Beperking van de haaienhandel tot hele karkassen: hoewel het gebruik van DNA-barcodes in de wetenschap en voor de bescherming van bedreigde diersoorten al enkele jaren succesvol is, is het proces nog steeds arbeidsintensief en kostbaar. Het barcoderen van DNA van grote hoeveelheden verhandelde haaienvinnen, zoals de drie ton in beslag genomen haaienvinnen op de luchthaven van Frankfurt in 2018[1], is daarom zeer kostbaar.

Hoewel deze methode geschikt is voor steekproeven en wetenschappelijke studies, is ze niet ideaal voor het routinematig testen van grote hoeveelheden.

De beperking van de haaienhandel tot hele lichamen belooft het veel gemakkelijker te maken beschermde haaiensoorten te identificeren tijdens routinecontroles. De kostbare DNA-analyse zou dan alleen in uitzonderlijke gevallen worden gebruikt.

[1] SHARKPROJECT specifies and archives confiscated shark fins, 2018.https://www.sharkproject.org/sharkproject-spezifiziert-und-archiviert-beschlagnahmte-haiflossen/
[2] Food and Agriculture Organization of the United Nations: SharkFin Guide: identifying sharks for their fins
[3] Cardeñosa, D. et al., 2018. CITES-listed sharks remain among the top species in the contemporary fin trade. Conservation Letters, 07

Haaien die door de IUCN als bedreigd worden beschouwd – vanaf 07 augustus 2019

Note Latin name Common name Trend IUCN classification
Alopias pelagicus Pelagic Thresher Pazifischer Fuchshai vu
Alopias superciliosus Bigeye Thresher Shark Großaugen Fuchshai vu
Alopias vulpinus Common Thresher Shark Gemeiner Fuchshai vu
Atelomycterus baliensis Bali Catshark Bali-Katzenhai ? vu
Brachaelurus colcloughi Colclough‘s Shark Blaugrauer Blindhai vu
Carcharhinus albimarginatus Silvertip Shark Silberspitzenhai vu
Carcharhinus borneensis Borneo Shark Borneohai ? en
new Carcharhinus dussumieri Whitecheek Shark Weißwangen-Hai en
Carcharhinus falciformis Silky Shark Seidenhai vu
Carcharhinus hemiodon Pondicherry Shark Pondicherryhai ? cr
Carcharhinus leiodon Smoothtooth Blacktip Shark GlattzahnSchwarzspitzenhai en
Carcharhinus longimanus Oceanic Whitetip Shark WeißspitzenHochseehai vu
Carcharhinus obscurus Dusky Shark Schwarzhai vu
Carcharhinus plumbeus Sandbar Shark Sandbankhai vu
Carcharhinus signatus Night Shark Atlantischer Nachthai vu
new Carcharhinus tjutjot Indonesian Whaler Shark vu
Carcharias taurus Sand Tiger Shark Sandtigerhai ? vu
Carcharodon carcharias Great White Shark Großer Weißer Hai ? vu
Centrophorus harrissoni Harrisson‘s Dogfish Stummer Gulperhai en
Centrophorus lusitanicus Lowfin Gulper Shark Lusitanischer Schlingerhai ? vu
Centrophorus squamosus Leafscale Gulper Shark Blattschuppen Schlingerhai vu
new Centrophorus owstonii Roughskin Dogfish ? vu
Cetorhinus maximus Basking Shark Riesenhai vu
new Cephaloscyllium albipinnum Whitefin Swellshark cr
Chaenogaleus macrostoma Hooktooth Shark Hakenzahn Hai ? vu
Dalatias licha Kitefin Shark vu
Eusphyra blochii Winghead Shark FlügelkopfHammerhai en
Galeorhinus galeus Tope Shark Hundshai vu
Galeus mincaronei Shawtail Catshark Sägeschwanz Katzenhai vu
Glyphis gangeticus Ganges Shark Gangeshai cr
Glyphis garricki Northern River Shark Flusshai cr
Glyphis glyphis Speartooth Shark Speerzahnhai en
Glyphis siamensis Irrawaddy River Shark Irrawaddy-Flusshai ? cr
Halaelurus boesemani Speckled Catshark Gesprenkelter Katzenhai vu
Haploblepharus fuscus Brown Shyshark Brauner Katzenhai ? vu
Haploblepharus kistnasamyi Natal Shyshark Natal-Katzenhai ? cr
Hemigaleus microstoma Sicklefin Weasel Shark SichelflossenWieselhai vu
Hemipristis elongata Snaggletooth Shark Fossilhai vu
Hemiscyllium hallstromi Papuan Epaulette Shark Papua-Epaulettenhai ? vu
Hemiscyllium strahani Hooded Carpet Shark Hauben Epaulettenhai ? vu
Hemitriakis leucoperiptera Whitefin Topeshark ? en
Holohalaelurus favus Honeycomb Izak Catshark Izak-Katzenhai en
Holohalaelurus punctatus African Spotted Catshark Weiß gefleckter Katzenhai en
Isogomphodon oxyrhynchus Daggernose Shark Dolchnasenhai cr
Isurus oxyrinchus Shortfin Mako Kurzflossen-Mako en
Isurus paucus Longfin Mako Langflossen-Mako en
Lamiopsis temminckii Broadfin Shark Breitflossenhai en
Lamna nasus Porbeagle Heringshai vu
Mustelus fasciatus Striped Smoothhound Gestreifter Samthund cr
Mustelus mustelus Common Smoothhound Grauer Glatthai vu
Mustelus schmitti Narrownose Smoothhound Engnasen-Glatthai en
Mustelus whitneyi Humpback Smoothhound vu
Nebrius ferrugineus Tawny Nurse Shark Gewöhnlicher Ammenhai vu
Negaprion acutidens Sharptooth Lemon Shark SichelflossenZitronenhai vu
Odontaspis ferox Smalltooth Sand Tiger KleinzahnSandtigerhai vu
Oxynotus centrina Angular Rough Shark Gefleckte Meersau ? vu
Pseudoginglymostoma brevicaudatum Shorttail Nurse Shark KurzschwanzAmmenhai ? vu
Rhincodon typus Whale Shark Walhai en
Schroederichthys saurisqualus Lizard catshark Eidechsenkatzenhai ? vu
Scylliogaleus quecketti Flapnose Houndshark NasenlappenGlatthai ? vu
new Scymnodon plunketi Plunket’s Shark vu
Sphyrna lewini Scalloped Hammerhead Bogenstirn Hammerhai ? en
Sphyrna mokarran Great Hammerhead Großer Hammerhai en
Sphyrna tudes Smalleye Hammerhead KleinaugenHammerhai vu
Sphyrna zygaena Smooth Hammerhead Glatter Hammerhai vu
Squalus acanthias Spiny Dogfish Dornhai vu
new Squalus chloroculus Greeneye Spurdog en
Squalus montalbani Philippine Spurdog Philippinischer Dornhai vu
Squatina aculeata Sawback Angelshark Sägerücken-Engelhai cr
Squatina albipunctata Eastern Angel Shark Östlicher Engelshai vu
upgraded Squatina argentina Argentine Angel Shark Argentinischer Engelhai cr
Squatina formosa Taiwan Angelshark Taiwanesischer Engelhai ? en
Squatina guggenheim Guggenheim Engelhai en
Squatina japonica Japanese Angelshark Japanischer Engelshai ? vu
Squatina nebulosa Clouded Angelshark Getrübter Engelshai ? vu
upgraded Squatina occulta Smoothback Angel Shark cr
Squatina oculata Smoothback Angelshark Glatte Engelhai cr
Squatina squatina Angelshark Gemeiner Engelhai cr
Squatina tergocellatoides Ocellated Angelshark ? vu
Stegostoma fasciatum Zebra Shark Zebrahai en
Triakis acutipinna Sharpfin Houndshark Scharfflossen Hundshai en
Triakis maculata Spotted Houndshark Gepunkteter Hundshai vu